Pag-aayuno at Kanser: Ano ang Sinasabi ng Agham

1. Ano ang ibig sabihin ng mga mananaliksik kapag sinasabing pag-aayuno?

Sa pananaliksik sa kanser, ang pag-aayuno ay maaaring tumukoy sa ilang magkakaibang bagay. Ang panandaliang pag-aayuno ay karaniwang nangangahulugang walang iniinom o kinakain na may calorie sa loob ng 24 hanggang 72 oras, madalas sa paligid ng chemotherapy. Ang paulit-ulit na pag-aayuno (intermittent fasting) ay maaaring mangahulugan ng pagkain sa loob ng takdang oras bawat araw o ng mas mahabang pag-aayuno magdamag. Ang paghihigpit sa calorie ay nangangahulugang pagkain ng mas kaunting calorie sa mas mahabang panahon habang iniiwasan ang malnutrisyon. Ang diyetang ginagaya ang pag-aayuno, o FMD, ay diyetang mababa sa calorie, mababa sa protina, at nakabatay sa halaman na idinisenyo upang lumikha ng ilang metabolikong pagbabagong kahalintulad ng sa pag-aayuno habang pinahihintulutan pa rin ang maliliit na dami ng pagkain.

Hindi maliit na detalye ang mga pagkakaibang iyon. Ang 13 oras na pag-aayuno magdamag pagkatapos ng hapunan ay ibang-iba sa 60 oras na pag-aayuno sa paligid ng chemotherapy. Iba na naman ang limang araw na FMD. Kapag maliliit ang mga pag-aaral at iba-iba ang planong pag-aayuno na gamit, nagiging mahirap pagsamahin ang mga resulta o magbigay ng iisang simpleng sagot.

2. Paano maaaring makaapekto ang pag-aayuno sa biyolohiya ng kanser

Ang pangunahing ideya ay binabago ng pag-aayuno ang mga senyas ng sustansiya na nagsasabi sa mga selula kung sagana o kulang ang enerhiya. Pagkaraan ng isang panahon na walang pagkain, karaniwang bumababa ang glucose sa dugo at insulin. Maaari ring bumaba ang antas ng IGF-1, isang hormone na kaugnay ng paglaki, sa ilang sitwasyon. Ang mga pagbabagong ito ay maaaring pahupain ang mga landas ng paglaki gaya ng AKT-mTOR, na ginagamit ng maraming selula ng kanser upang patuloy na dumami.

Nakatuon din ang mga mananaliksik sa stress sa metabolismo. Maraming selula ng kanser ang lubhang umaasa sa pagbuburo ng glucose, na madalas tawaging Warburg effect. Kapag limitado ang sustansiya, madalas na bumabagal ang mga normal na selula at napoprotektahan ang sarili. Maaaring hindi gaanong nakaaangkop ang mga selula ng kanser, lalo na kapag idinagdag ang chemotherapy o naka-target na therapy. Ito ang batayan ng dalawang magkaugnay na ideya: differential stress resistance, kung saan nagiging mas lumalaban ang normal na mga selula sa stress ng paggamot, at differential stress sensitization, kung saan nagiging mas madaling maapektuhan ang mga selula ng kanser.

Kabilang sa iba pang posibleng mekanismo ang autophagy, ang sistema ng selula sa pagre-recycle; mga pagbabago sa oxidative stress; mas mababang leptin at mga senyas ng pamamaga; at muling pag-aayos ng immune system. Sa mga maagang pag-aaral ng FMD sa tao, nakita ng mga mananaliksik ang mga pagbabago sa mga selulang panlaban ng katawan na mukhang hindi gaanong mapagpigil at mas panlaban sa tumor. Kapansin-pansin ang mga senyas na ito, ngunit hindi ito katumbas ng pagpapatunay na mas humahaba ang buhay ng mga tao.

3. Pag-aayuno at pag-iwas sa kanser: nakahihikayat ang biyolohiya, mahina ang patunay sa tao

Pag-iwas sa kanser ang mas mahirap sagutin. Sa mga rodent, ang paghihigpit sa calorie, paulit-ulit na pag-aayuno, at mga diyetang ginagaya ang pag-aayuno ay maaaring magpabagal o magpababa ng pagbuo ng kanser. Dahil dito, naging pangunahing pokus ang landas ng insulin at IGF-1. Ang mas mahinang senyas ng paglaki ay isang dahilan kung bakit mukhang nakapoprotekta ang mga paraang ito sa mga hayop.

Ang ebidensiya sa tao ay hindi kasinglinaw. Sa isang pag-aaral na may 100 karaniwang malulusog na nasa hustong gulang, ang tatlong buwanang cycle ng limang araw na FMD ay nagbawas ng timbang ng katawan, taba sa katawan, presyon ng dugo, at IGF-1, lalo na sa mga taong hindi gaanong maganda ang mga marker sa simula. Uri ito ng ebidensiyang may kaugnayan sa pag-iwas: ipinapakita nito ang mga pagbabago sa mga marker ng panganib, hindi ang mas kaunting kaso ng kanser.

Nagdadagdag ng babala ang mas mahahabang pag-aaral ng paghihigpit sa calorie. Sa CALERIE trial, ang dalawang taon ng paghihigpit sa calorie sa mga nasa hustong gulang na hindi obese ay nagbago ng ilang marker ng pagbubuklod sa IGF ngunit hindi malinaw na nagpababa sa kabuuang IGF-1. Natuklasan naman ng isa pang pag-aaral sa tao na ang pangmatagalang matinding paghihigpit sa calorie nang walang malnutrisyon ay hindi nagpababa ng IGF-1, samantalang ang katamtamang paghihigpit sa protina ay nagpababa. Kaya masyadong payak ang ideya na ang simpleng pagkain ng mas kaunting calorie ay mapagkakatiwalaang nagpapababa ng IGF-1 sa tao.

Mayroon ding obserbasyonal na ebidensiya. Sa mga babaeng dati nang nagamot para sa maagang yugto ng kanser sa suso, ang pag-aayuno nang mas mababa sa 13 oras magdamag ay naiugnay sa mas mataas na panganib ng pagbalik ng sakit, ngunit hindi malinaw na sa panganib ng pagkamatay dahil mismo sa kanser sa suso o sa pangkalahatang panganib ng pagkamatay. Nagpapahiwatig lamang ito, hindi nagpapatunay ng sanhi. Maaaring iba rin ang mga taong mas matagal mag-ayuno sa gabi pagdating sa tulog, oras ng pagkain, timbang ng katawan, panganib ng diyabetes, at iba pang pag-uugali.

Ito ang tapat na sagot tungkol sa pag-iwas: maaaring mapabuti ng pag-aayuno ang ilang metabolikong marker na may kaugnayan sa panganib ng kanser, ngunit wala pang randomized na pag-aaral sa tao na nagpakitang ang pag-aayuno o mga FMD ay nakaiiwas sa kanser.

4. Pag-aayuno habang ginagamot ang kanser: ano ang ipinapakita ng mga pag-aaral sa tao

Mas abante na ang mga pag-aaral sa paggamot kaysa sa mga pag-aaral sa pag-iwas, ngunit maaga pa rin ang mga ito. Ang pinakamalalakas na senyas ay mula sa mga trial sa kanser sa suso na gumagamit ng FMD habang sumasailalim sa chemotherapy.

Sa phase II DIRECT trial, 131 pasyente na may HER2-negative na stage II o III kanser sa suso ang itinalaga sa FMD o regular na diyeta habang sumasailalim sa chemotherapy bago ang pangunahing paggamot (neoadjuvant chemotherapy). Hindi nagkaiba ang kabuuang toxicity, kahit hindi gumamit ng dexamethasone ang grupong FMD. Mas karaniwan ang radiologic na pagtugon sa grupong FMD, at sa mga pasyenteng sumunod sa protocol, mas malamang din ang mas malakas na pathologic na pagtugon. Natuklasan din sa pag-aaral ang mas kaunting DNA damage na kaugnay ng chemotherapy sa T-lymphocytes, isang uri ng immune cell. Nakahihikayat ang mga natuklasang ito, ngunit hindi idinisenyo ang trial upang magbigay ng tiyak na sagot tungkol sa kaligtasan ng buhay.

Iniulat din ng isang mas kamakailang maliit na randomized na trial sa 44 pasyenteng may HER2-negative na kanser sa suso ang mas mababang IGF-1 at pamamaga, hindi gaanong matinding pagsusuka at neutropenia, at mas mahusay na mga panandaliang sukat ng pagtugon sa FMD habang sumasailalim sa neoadjuvant chemotherapy. Muli, wala itong datos tungkol sa kaligtasan ng buhay.

Mas maliit at mas halo-halo ang ibang mga pag-aaral. Sa mga kanser sa sistemang reproduktibo ng babae, natuklasan ng isang paunang pag-aaral na ang 48 oras na pag-aayuno na tubig lamang ang iniinom ay karaniwang natitiis nang maayos at naiugnay sa mas kaunting pagkaantala o pagbabawas ng dosis ng chemotherapy. Iminungkahi ng isang randomized cross-over na pag-aaral sa kanser sa suso at obaryo ang mas kaunting pagkapagod at mas kaunting pagbagsak ng kalidad ng buhay sa mga cycle ng chemotherapy habang nag-aayuno. Isa pang paunang pag-aaral ng binagong 96 oras na pag-aayuno ang nagpababa ng insulin at IGF-1 at nagmungkahi ng mas kaunting toksisidad.

Natuklasan ng isang phase I na pag-aaral ng paulit-ulit na limang araw na FMD sa 101 pasyenteng may iba't ibang kanser na maisasagawa ang paraang ito sa piling pasyente at nagpakita ito ng mas mababang glucose at mga salik ng paglaki, kasama ng mga pagbabago sa immune system na maaaring paborable. Sa hiwalay na phase I-II na pag-aaral sa 90 pasyenteng mababa ang panganib sa nutrisyon, karamihan sa mga epekto ay banayad, nanatiling matatag ang timbang at lakas ng pagkakahawak ng kamay, at nagkaroon ng paborableng pagbabago sa komposisyon ng katawan at mga metabolikong marker.

Mas pinapahinahon ng mga sistematikong rebyu ang konklusyon. Natutuklasan sa mga rebyu ng klinikal na literatura na kadalasang maisasagawa ang pag-aayuno sa mga maingat na napiling pasyente, ngunit maliliit, magkakaiba, at karamihang nakatuon sa kanser sa suso o mga kanser sa sistemang reproduktibo ng babae ang mga pag-aaral. Natuklasan sa pinakabagong pinagsamang pagsusuri na walang malinaw na pangkalahatang epekto sa mga kinalabasan ng paggamot o toksisidad ng chemotherapy, kahit madalas na bumababa ang insulin at IGF-1.

Sa ngayon, wala pang mataas na kalidad na ebidensiya na nagpapakitang napapabuti ng pag-aayuno ang kaligtasang walang paglala ng sakit o kabuuang kaligtasan ng buhay ng mga pasyenteng may kanser.

5. Kaligtasan: kailan maaaring maling ideya ang pag-aayuno

Ang pangangalaga sa kanser ay hindi katulad ng karaniwang usapin ng pangkalahatang kalusugan. Maraming pasyente ang nakararanas ng pagkawala ng gana, pagduduwal, mga singaw sa bibig, pagtatae, pagbabago ng panlasa, bara sa bituka, o pagkapagod. Ang ilan ay pumapayat bago pa man magsimula ang paggamot. Ang iba naman ay nagkakaroon ng sarcopenia, na ibig sabihin ay mababang muscle mass, o cachexia, isang wasting syndrome na maaaring may kasamang pagbagsak ng timbang, pamamaga, at pagkasira ng kalamnan.

Sa mga ganitong sitwasyon, maaaring lumala ang mga bagay dahil sa pag-aayuno. Ang mahinang nutrisyon ay maaaring magpababa ng kakayahang tiisin ang paggamot, magpabagal ng paggaling, magpataas ng panganib ng impeksiyon, at magpahirap sa pamamahala ng pagkapagod. Binibigyang-diin ng opisyal na gabay sa nutrisyon sa pangangalaga sa kanser ang pagsusuri para sa malnutrisyon at ang maagap na pagtugon kapag kulang ang nakakain. Para sa ilang pasyente, hindi pag-aayuno ang prayoridad; ang prayoridad ay ang makakuha ng sapat na protina, calorie, at likido upang manatiling sapat ang lakas para sa paggamot.

Karamihan sa datos sa kaligtasan mula sa mga trial ng FMD ay para sa mga taong sapat ang nutrisyon, maingat na nasuri, at minonitor. Sa ilang protocol, pinaikli o itinigil ang pag-aayuno kung lumala ang komposisyon ng katawan o mga marker ng nutrisyon. Malayong-malayo ito sa pagsubok ng matagal na pag-aayuno nang mag-isa habang may aktibong paggamot.

Ang sinumang nag-iisip mag-ayuno habang ginagamot ang kanser ay dapat itanong sa sarili ang tatlong tanong: Pumapayat ba ako nang hindi ko sinasadya? Mas kaunti ba ang nakakain ko dahil sa mga epekto ng paggamot? Nabawasan ba ang lakas o kalamnan ko? Kung oo ang sagot, malamang na mas mataas ang panganib ng pag-aayuno at kailangan ng gabay medikal.