1. Ano ang kinalaman ng vitamin A sa acne
Nagsisimula ang acne kapag nababara ang mga pore ng malagkit na selula ng balat at langis. Pagkatapos, maaaring dumagdag ang bakterya at pamamaga sa pamumula, pamamaga, at pananakit na kinikilala ng marami bilang mga butlig, pustule, o mas malalalim na nodule.
Nagiging mahalaga rito ang vitamin A dahil ginagamit ng balat ang retinoid signaling upang gabayan kung paano lumalaki, nahihinog, at nalalagas ang mga selula. Sa mga follicle na madaling magka-acne, hindi kasing-ayos ng dapat ang pagkalagas ng mga selula ng balat. Maaari silang magdikit-dikit, humalo sa langis, at bumuo ng mga microcomedone — maliliit na baradong pore na nauuna bago lumitaw ang nakikitang blackheads, whiteheads, at namamagang butlig.
Kaya oo, may makatwirang batayang biyolohikal ang vitamin A sa acne. Pero may mahalagang pagkakaiba: ang mga retinoid na gamot ay naka-target na paggamot na may ebidensiya para sa acne. Hindi ito kapareho ng karaniwang iniinom na vitamin A, retinol creams, retinyl esters, at mga suplementong beta-carotene.
2. Paano kumikilos ang mga retinoid sa balat
Ang mga topical retinoid ay pangunahing kumikilos sa loob ng follicle. Tinutulungan nilang mas maging pantay ang pagkalagas ng mga selula ng balat, kaya nababawasan ang pagbabara ng mga pore. Pinapahupa rin nila ang pamamaga at pinapahirapan ang pagbuo ng mga bagong microcomedone.
Iyon ang dahilan kung bakit kapaki-pakinabang ang mga retinoid kapwa para sa aktibong acne at sa pangmatagalang pagpapanatili. Hindi lang nila pinatutuyo ang mga taghiyawat na naroon na. Nakakatulong din silang bawasan ang susunod na alon ng mga baradong pore, kaya madalas silang isinasama ng mga dermatologo sa pangmatagalang rutina kahit bumuti na ang acne.
Iba ang iniinom na isotretinoin, at mas malakas ito. Derivative din ito ng vitamin A, pero kumikilos ito sa buong katawan. Ang pinakamalaking epekto nito sa acne ay sa mga glandulang sebaceous: pinapaliit nito ang laki ng mga glandula at ang produksyon ng sebum, habang naaapektuhan din ang mga baradong pore, mga kondisyong pabor sa bacteria, at pamamaga. Kaya nitong magdulot ng mahahabang panahon ng paghupa sa malubhang nodular acne, at iyon din ang dahilan kung bakit mas mabigat ang mga usaping pangkaligtasan nito.
3. Ano ang sinasabi ng ebidensiya
Ang kasalukuyang mga gabay sa acne mula sa Amerikanong Akademya ng Dermatolohiya ay nagrerekomenda ng mga topical retinoid gaya ng adapalene, tretinoin, tazarotene, at trifarotene. Inirerekomenda rin nila ang iniinom na isotretinoin para sa malubhang acne, o para sa acne na hindi tumugon sa karaniwang ipinapahid o iniinom na paggamot. Sinasabi rin ng buod ng parehong gabay na hindi sapat ang ebidensiya para sa mga suplementong bitamina at mga alternatibong terapiyang mula sa halaman.
Sa kabuuan, ganoon din ang ipinapakita ng klinikal na ebidensiya:
Banayad hanggang katamtaman: Matibay na ang ebidensiya para sa mga topical retinoid; ipinakita ng isang network meta-analysis ng 35 pag-aaral na madalas mas mabisa ang mga kombinasyon kaysa sa iisang sangkap.
Pangmatagalang pagkontrol: Binabawasan ng mga retinoid ang mga microcomedone at pinipigilan ang mga bagong lesyon — ang ebidensiya ay para sa balat, hindi para sa mga tabletang vitamin A.
Malubhang acne: Pinakamalaki ang epekto ng iniinom na isotretinoin, at ang mga 15–20 linggong kurso ay maaaring magdulot ng pangmatagalang paghupa.
Mas mahina ang kaso para sa karaniwang iniinom na vitamin A. Natuklasan ng isang pagsusuri ng mga makasaysayang pag-aaral na nagkaroon ng pagbuti sa karamihan ng mga pag-aaral, pero luma ang mga ito, madalas na kulang sa maayos na kontrol, at gumamit ng napakataas na dosis — karaniwan ay humigit-kumulang 100,000 IU bawat araw at kung minsan ay higit pa. Mas mataas ito kaysa sa itinakdang itaas na limitasyon para sa mga nasa hustong gulang ng vitamin A na nasa handa nang anyo (preformed vitamin A).
4. Aling mga anyo ang pinakamahusay?
Ang pinakamainam na anyo ay nakadepende sa tindi ng acne, panganib sa pagbubuntis, pagtitiis ng balat, at kung ang acne ay nasa mukha, katawan, o pareho. Sa praktikal na usapin ng ebidensiya, ganito ang pagkakasunod.
1. Iniinom na isotretinoin: pinaka-suportado ng ebidensiya para sa malubhang acne
Ang iniinom na isotretinoin ang pinakamalakas na paggamot sa acne na may kaugnayan sa vitamin A. Karaniwan itong inilaan para sa malubhang nodular acne, acne na nag-iiwan ng peklat, o acne na hindi bumuti sa karaniwang paggamot. Hindi ito basta suplemento at dapat lamang gamitin sa ilalim ng pangangasiwang medikal.
Ang lakas nito ang siya ring limitasyon nito. Maaaring magdulot ang isotretinoin ng matinding pagkatuyo ng labi at balat, pagbabago sa mga lipid sa dugo, abnormalidad sa mga pagsusuri sa atay, sakit ng ulo, at iba pang masamang epekto. Lubhang mapanganib ito sa pagbubuntis at nililimitahan sa pamamagitan ng mga programang pang-iwas sa pagbubuntis gaya ng iPLEDGE sa Estados Unidos.
2. Topical adapalene: malakas ang ebidensiya at madalas mas madaling tiisin
Ang adapalene ay isa sa mga pinaka-praktikal na topical retinoid. Nabibili ito nang walang reseta sa ilang bansa at para sa maraming tao ay mas kaunti ang iritasyon nito kaysa sa mas lumang mga retinoid. Sa isang paghahambing na pag-aaral, napatunayang hindi mas mababa ang adapalene 0.3% gel kaysa tazarotene 0.1% gel sa pagbawas ng mga lesyon at nagdulot ito ng mas kaunting pamumula, pagkatuyo, panunuklap, hapdi, at pag-iinit ng balat.
Madalas na mas mahusay ang adapalene kapag pinagsama sa benzoyl peroxide. Tinutumbok ng kombinasyong ito ang mga baradong pore, pamamaga, at bakterya na kaugnay ng acne nang hindi umaasa sa antibiyotiko.
3. Topical tretinoin: epektibo, pero kadalasang mas nakakairita
Ang tretinoin ay isang klasikong retinoid na may reseta at may mahabang kasaysayan sa pangangalaga sa acne. Ipinahihiwatig ng mga lumang paghahambing na pagsusuri na maaaring bahagyang mas epektibo ang tretinoin kaysa adapalene sa ilang konsentrasyon, pero mas nakakairita rin.
Karaniwan ang ganitong kapalit sa mga retinoid. Ang mas malakas na produkto ay hindi palaging pinakamainam kung masyadong naiirita ang balat para maipagpatuloy ang paggamit nito.
4. Trifarotene: kapaki-pakinabang kapag may acne sa mukha at katawan
Ang trifarotene ay isang mas bagong topical retinoid. Natuklasan ng isang 52-linggong pag-aaral na ligtas ito, madaling tiisin, at epektibo para sa katamtamang acne sa mukha at katawan, na ang iritasyon ay pinakamatindi sa umpisa at pagkatapos ay humina. Maaaring lalo itong mahalaga para sa mga taong may acne sa dibdib, balikat, o likod bukod sa mukha.
5. Tazarotene: malakas ang bisa, pero mahalaga ang pag-iingat sa iritasyon at pagbubuntis
Ang tazarotene ay isa pang retinoid na may reseta. Maaari itong maging epektibo, pero para sa ilang gumagamit ay mas nakakairita ito. May malinaw din itong babala sa pagbubuntis: sinasabi sa label ng FDA na ang tazarotene ay maaaring makapinsala sa sanggol sa sinapupunan at kontraindikado sa pagbubuntis.
6. Retinaldehyde: may potensiyal, pero mas manipis ang ebidensiya
Ang retinaldehyde ay isang prekursor na kayang gawing retinoic acid ng balat. Ipinahihiwatig ng maliliit na pag-aaral na maaari itong makatulong sa banayad hanggang katamtamang acne, lalo na sa mga pormulang kombinasyon gaya ng retinaldehyde kasama ang glycolic acid. Natuklasan ng isa pang maliit na paunang pag-aaral na mas kaunti ang comedones pagkatapos ng 4 linggo ng isang retinaldehyde nanoemulsion.
Kawili-wili iyon, ngunit hindi ito maihahambing sa lawak ng ebidensiya para sa mga retinoid na may reseta. Maaaring mas banayad na opsyon ang retinaldehyde para sa ilang tao, ngunit hindi ito dapat ipakita na kapantay ng adapalene, tretinoin, trifarotene, tazarotene, o isotretinoin.
7. Retinol, retinyl esters, at beta-carotene: pinakamahina para sa acne
Karaniwan ang retinol sa kosmetikong pangangalaga sa balat. Ang retinyl palmitate at retinyl acetate ay mga ester ng vitamin A na nasa handa nang anyo na ginagamit sa mga suplemento at ilang produktong pangbalat. Maaaring may benepisyo ang mga anyong ito sa balat sa ilang konteksto, pero mas hindi direkta at mas kaunti ang pag-aaral tungkol sa acne kumpara sa mga retinoid na partikular para sa acne.
Beta-carotene ay isang prekursor ng vitamin A na matatagpuan sa makukulay na pagkaing halaman. Walang mahusay na ebidensiya na ginagamot ng mga suplementong beta-carotene ang acne, at ang mataas na dosis ng mga suplementong beta-carotene ay naiugnay sa mas mataas na panganib ng kanser sa baga at pagkamatay sa mga naninigarilyo at ilang dating naninigarilyo.
5. Mga praktikal na dapat isaalang-alang
Kailangan ng oras ang mga retinoid. Maraming tao ang nangangailangan ng 8–12 linggo bago husgahan ang mga resulta, at kadalasang pinakamatindi ang iritasyon sa unang ilang linggo. Iminumungkahi ng gabay ng NICE na magsimula sa paraang nakakabawas ng iritasyon, gaya ng paggamit kada ibang araw o maikling oras ng paglalagay, saka dagdagan ayon sa kaya.
Karaniwang mas mabisa ang simpleng rutinang pang-ipahid kaysa sa sobrang daming produkto: banayad na panlinis, moisturizer, panangga sa araw sa umaga, at ang retinoid ayon sa tagubilin. Maaaring ipares ang benzoyl peroxide sa adapalene o gamitin sa ibang regimen sa acne, pero kung masyadong maraming aktibong sangkap ang isasabay agad, maaaring sumakit ang balat at matigil ang tao sa paggamit.
Upang makatulong na maiwasan ang pagbabalik ng acne, maaaring ipagpatuloy ang isang topical retinoid pagkatapos bumuti ang acne. Iba iyon sa pagsasabing napipigilan ng mga tabletang vitamin A ang acne. Sa mga nasa hustong gulang na may maayos na nutrisyon, hindi naipakitang nakapipigil sa pagsisimula ng acne ang karaniwang pag-inom ng suplementong vitamin A.
6. Kaligtasan
Kaligtasan ang pangunahing dahilan kung bakit hindi dapat gamutin ang acne gamit ang mataas na dosis ng mga suplementong vitamin A. Inililista ng Tanggapan ng NIH para sa mga Suplementong Pandiyeta ang itaas na limitasyon ng preformed vitamin A para sa mga nasa hustong gulang bilang 3,000 mikrogramong RAE bawat araw, katumbas ng humigit-kumulang 10,000 IU. Madalas na gumamit ang mga makasaysayang pag-aaral sa acne ng 36,000 hanggang 500,000 IU bawat araw, at karaniwan ang 100,000 IU araw-araw.
Ang sobrang dami ng vitamin A na nasa handa nang anyo ay maaaring magdulot ng tuyong balat, bitak-bitak na labi, sakit ng ulo, pananakit ng kasukasuan, abnormalidad sa atay, pagbabago sa mood, at mga depekto sa kapanganakan. Ang pag-inom ng mga suplementong vitamin A kasabay ng mga retinoid na gamot ay maaari ring magpataas ng panganib ng hypervitaminosis A, ibig sabihin ay toksisidad ng vitamin A.
Lalong mahalaga ang mga pag-iingat sa pagbubuntis. Hindi dapat gamitin ang iniinom na isotretinoin sa panahon ng pagbubuntis. Hindi dapat gamitin ang tazarotene sa pagbubuntis. Ipinapayo rin ng gabay ng NICE na hindi dapat gamitin ang mga topical retinoid sa pagbubuntis at kapag nagpaplanong magbuntis. Kung ikaw ay buntis, nagtatangkang magbuntis, o maaaring mabuntis, makipag-usap sa isang propesyonal sa kalusugan bago gumamit ng anumang retinoid o produktong may mataas na dosis ng vitamin A.
